Informatie over strafrecht

Iedereen begaat wel eens een overtreding. Soms vindt er vervolging plaats, soms niet. Soms word je op heterdaad betrapt, en soms moet je jezelf op het politiebureau melden.

In alle gevallen zijn de volgende twee zaken van groot belang:

U mag niet verhoord worden zonder dat u de kans hebt gekregen een advocaat te spreken. Dat is het gevolg van het zgn. Salduz-arrest. In de praktijk betekent dit, dat u na de aanhouding meestal direct in verzekering wordt gesteld. Pas nadat uw advocaat is geweest, en u geadviseerd heeft, mogen de verhoren beginnen. Wel is het de politie altijd toegestaan naar uw naam, adres en woonplaats te informeren; daar heb je geen advocaat voor nodig.
U hebt te allen tijde zwijgrecht. Van groot belang is, dat u beter nimmer afstand kunt doen van uw recht om eerst een advocaat te spreken. De politie zal waarschijnlijk trachten om u onder druk te zetten, bijvoorbeeld door te zeggen dat u langer vast blijft zitten als u geen afstand doet. Geef niet toe aan die druk! Het is namelijk geen juiste informatie. Als u bang bent dat u iets gaat zeggen, dat tegen u gebruikt kan worden, kunt u maar beter zwijgen.

AANHOUDING EN VERHOOR
U bent aangehouden door de politie omdat u ervan wordt verdacht een strafbaar feit te hebben gepleegd. De politie zal u op het politiebureau verhoren. Zij kan u daar 6 uur vasthouden. Bij het berekenen van die zes uur verhoortijd wordt de nacht – van 12 uur ’s nachts tot 9 uur ’s morgens – niet meegeteld. Dus als u ’s avonds om 9 uur naar het politiebureau wordt gebracht voor verhoor, dan kan de politie u tot 12 uur ’s middags op het bureau houden.

Tijdens de aanhouding zal de politie u vragen of u een advocaat wilt zien voordat u verhoord wordt. Dat is een gevolg van het zgn. Salduz-arrest: u hebt daar sinds kort het recht op. Als de politie u gaat verhoren zonder dat u deze vraag hebt gehad, kan datgene wat u tijdens dat verhoor gezegd hebt, uitgesloten worden van bewijsvoering. Het is altijd verstandig om uw advocaat te vragen en geen afstand van dit recht te doen.

INVERZEKERINGSTELLING
Soms is de 6 uur die de politie heeft voor het verhoor niet voldoende. De politie heeft meer tijd nodig om de feiten boven water te krijgen. De beslissing of u voor verder onderzoek moet blijven, wordt genomen door een ‘hulpofficier van justitie’. Deze hulpofficier is meestal een hoge politiefunctionaris. Vindt de hulpofficier van justitie dat u inderdaad langer moet blijven dan zal hij een bevel tot inverzekeringstelling geven. De politie kan u met dit bevel in de hand nog eens maximaal 3 x 24 uur (inclusief de nacht) op het politiebureau houden. Van dit bevel tot inverzekeringstelling krijgt u een kopie. Als u van het recht gebruik maakt om uw advocaat te zien voor het eerste verhoor, dan wordt u zo snel mogelijk in verzekering gesteld, zodat er via de piketdienst een advocaat gebeld kan worden. U kunt dan ook één van de advocaten van Lucardie & De Visser Advocaten opgeven als uw zgn. voorkeursadvocaat.

Wanneer is inverzekeringstelling verder mogelijk?

Het is in het belang van het onderzoek nodig dat u langer op het bureau blijft voor verhoor;
De beslissing tot inverzekeringstelling is genomen door de hulpofficier van justitie;
Hij heeft u voor hij die beslissing nam verhoord;
Voor het feit waarvan u verdacht wordt is volgens de wet voorlopige hechtenis toegestaan, bijvoorbeeld diefstal of een drugsdelict.

Toetsing van de inverzekeringstelling door de rechter-commissaris
Uiterlijk 3 dagen en 15 uur na de aanhouding wordt u naar de rechter-commissaris gebracht en door hem gehoord. Hij bepaalt of uw inverzekeringstelling terecht is. Als u één van onze advocaten toegewezen hebt gekregen, of u hebt die als voorkeursadvocaat aangewezen, wordt u ten overstaan van de rechter-commissaris vanzelfsprekend bijgestaan door die advocaat.

DE RECLASSERING
Ook de reclassering wordt door de politie gewaarschuwd als u in verzekering bent gesteld. De reclassering spant zich in voor de maatschappelijke (her-) inpassing van verdachten die met het strafrecht in aanraking komen. Daarmee wordt tegelijkertijd beoogd herhaling van strafbaar gedrag te voorkomen.
Per verdachte wordt nagegaan wat de problemen zijn en wordt een plan van aanpak opgesteld. Om tot zo’n plan van aanpak te komen zal een reclasseringsambtenaar contact met u opnemen. U kunt met hem uw problemen bespreken en samen proberen tot een oplossing te komen. Ook kan de reclassering in een vroeg stadium informatie over uw persoonlijke omstandigheden aan de officier van justitie geven. Dit kan van belang zijn voor het beoordelen van de vraag of u langer mag worden vastgehouden.

VERLENGING VAN DE INVERZEKERINGSTELLING OF NIET
Uw inverzekeringstelling duurt in eerste instantie 3 dagen. In deze periode overlegt de politie met een officier van justitie wat er verder moet gebeuren. Er zijn drie mogelijkheden:

De officier van justitie vindt dat u in het belang van het onderzoek nog langer moet worden vastgehouden. Hij kan de inverzekeringstelling op het politiebureau nog eens verlengen met maximaal 3 x 24 uur. Van dit bevel tot verlenging krijgt u een afschrift;
De officier van Justitie vindt dat u in het belang van het onderzoek niet langer vastgehouden hoeft te worden en geeft opdracht u in vrijheid te stellen;
De officier van justitie vindt het onderzoek inmiddels ver genoeg gevorderd om een beslissing te kunnen nemen over de verdere gang van zaken. U wordt dan aan hem voorgeleid (zie hieronder).

BEPERKINGEN EN RECHTEN
Als het nodig is, kan men u op het politiebureau bepaalde beperkingen opleggen. U mag bijvoorbeeld niet telefoneren of post verzenden. De politie heeft het recht u te fouilleren. Ook kunnen ze voorwerpen die van belang kunnen zijn voor het onderzoek in beslag nemen. Als u het niet eens bent met de inbeslagneming kunt u daarover uw beklag doen bij de rechtbank. Uw advocaat kan u hier meer informatie over geven.
U heeft, met uw advocaat en onder bepaalde voorwaarden, recht op inzage in de stukken. Ook kan men u verbieden om met bepaalde personen contact te hebben.
Bepaalde voorwerpen en kledingstukken kunnen u tijdelijk worden afgenomen. En u kunt, als u eenmaal in verzekering bent gesteld, gefotografeerd worden. Soms worden ook vingerafdrukken genomen. Deze beperkingen zijn niet uitputtend.
In de praktijk kunnen u ook andere beperkingen worden opgelegd. U heeft het recht om tweemaal per dag in de buitenlucht te zijn (luchten), tenminste als dit op het bureau waar u wordt vastgehouden mogelijk is.
Ook heeft u het recht om eten te bestellen. Dat moet u dan wel zelf betalen.

Recht op consulaire ondersteuning
Als u vreemdeling bent in Nederland heeft u het recht om uw ambassade of consulaat in Nederland in te laten lichten over uw arrestatie. Dit gebeurt echter alleen als u daar uitdrukkelijk om vraagt. Ook kan een consulaire vertegenwoordiger u, als u dat wenst én het wordt toegestaan, bezoeken.

VOORGELEIDING BIJ DE RECHTER-COMMISSARIS
Na afloop van de inverzekeringstelling wordt u voorgeleid voor de rechter-commissaris. Deze heeft uw dossier al van de politie ontvangen. Hij weet dus wat u zelf hebt verklaard in uw proces-verbaal, wat eventuele getuigen hebben verteld, welke ‘sporen’ er gevonden zijn, enzovoorts. Heeft de reclassering een rapport over u gemaakt, dan heeft de rechter-commissaris dat ook. Verder weet hij of u al eerder in contact bent geweest met politie of justitie. Als u wordt voorgeleid zal de rechter-commissaris u vragen stellen om zich een voorstelling te maken van wat er is gebeurd. De rechter-commissaris moet oordelen over het verzoek (de vordering) van de officier van justitie om u langer vast te houden.

Na de voorgeleiding
Na de voorgeleiding zijn er twee mogelijkheden:

De rechter-commissaris vindt het niet nodig dat u nog langer wordt vastgehouden. U wordt dan in vrijheid gesteld. Dit betekent overigens niet dat u overal vanaf bent. De vervolging kan gewoon verder gaan. Besluit de officier om u verder te vervolgen, dus om de zaak voor de rechter te laten komen, dan krijgt u uw dagvaarding mee of u ontvangt deze thuis;
De rechter-commissaris vindt dat u nog langer moet worden vastgehouden, en hij zal het verzoek van de officier van justitie inwilligen tot het uitvaardigen van een ‘bevel tot bewaring’. De rechter-commissaris zal u, samen met uw advocaat, daarop horen. Ook wordt u in de gelegenheid gesteld om uw mening te geven.

BEGIN VAN DE VOORLOPIGE HECHTENIS: DE BEWARING
Wijst de rechter-commissaris het verzoek van de officier van justitie toe dan geeft hij een bevel tot bewaring. Hiermee begint uw voorlopige hechtenis. Meestal wordt u overgebracht naar een huis van bewaring. Het kan ook zijn dat u weer wordt teruggebracht naar het politiebureau; dit heet ‘preventief zitten’. De bewaring duurt maximaal 14 dagen.

GEVANGENHOUDING
Na 14 dagen eindigt uw inbewaringstelling. Vindt de officier van justitie dat u in voorlopige hechtenis moet blijven, dan zal hij de rechtbank om een bevel tot gevangenhouding vragen. Dit maakt tevens onderdeel uit van uw voorlopige hechtenis. Voordat de rechtbank hierover een beslissing neemt, wordt u door de rechter opgeroepen. U wordt opnieuw in de gelegenheid gesteld om uw mening te geven. Een bevel tot gevangenhouding geldt voor maximaal 90 dagen. Als dit bevel voor kortere termijn wordt gegeven, kan het ook tot maximaal 90 dagen worden verlengd als de officier van justitie de rechtbank daarom vraagt.

BEËINDIGING VAN DE VOORLOPIGE HECHTENIS
De voorlopige hechtenis (bewaring en gevangenhouding bij elkaar) kan tussentijds worden beëindigd. Dat betekent dat u vrij komt. Bij schorsing kunnen bepaalde voorwaarden worden opgelegd; bij opheffing niet. Met andere woorden: opheffing is een definitieve beëindiging; schorsing kan, als u zich niet aan bepaalde voorwaarden houdt, weer worden teruggedraaid. Wij zullen in overleg met u steeds om opheffing of schorsing van de voorlopige hechtenis verzoeken.

Protesteren U kunt tegen een bevel tot gevangenhouding, de verlenging daarvan, of de beslissing van de rechtbank om het verzoek tot opheffing of schorsing van de gevangenhouding af te wijzen in hoger beroep gaan bij het gerechtshof. Hiervoor hebt u drie dagen de tijd. U kunt maar eenmaal in hoger beroep gaan. Als u dus tegen het eerste bevel tot gevangenhouding hoger beroep hebt aangetekend, kunt u dat niet meer doen tegen een verlenging. Bent u tegen de eerste verlenging in hoger beroep gegaan, dan kunt u dat niet meer tegen een tweede verlenging doen. Wij zullen u adviseren en bijstaan in deze procedure.

GERECHTELIJK VOORONDERZOEK
Soms heeft de officier van justitie voorafgaand aan het verzoek tot bewaring, een vordering tot gerechtelijk vooronderzoek gedaan. Hij kan dat ook tegelijk met het verzoek tot bewaring doen. Het opsporingsonderzoek van de politie wordt dan voortgezet door de rechter-commissaris. Tijdens dit gerechtelijk vooronderzoek kan de rechter-commissaris getuigen horen.
Ook kan hij de politie of officier een aantal bevoegdheden geven in het kader van het onderzoek, zoals het openmaken van post, het afluisteren van telefoongesprekken en het doorzoeken van een woning.

De rechter-commissaris kan dieper op uw persoonlijke situatie ingaan dan de politie. Zo kan hij de reclassering vragen een voorlichtingsrapport over u te maken, en eventueel kan hij een psychiatrisch rapport vragen. Het kan zijn dat u voor dit laatste ter observatie moet worden opgenomen. Ook kunt u de rechter-commissaris vragen of hij getuigen, die uw verhaal kunnen bevestigen, wil horen. Als er geen gerechtelijk vooronderzoek wordt gedaan, kunnen wij de rechter-commissaris vragen om onderzoek in uw belang te doen.

Vindt de rechter-commissaris dat het onderzoek klaar is, dan stuurt hij alle stukken naar de officier van justitie. Die zal vervolgens moeten beslissen of hij de vervolging tegen u verder voortzet of niet.

VERDERE VERVOLGING
Verdere vervolging betekent dat de officier van justitie uw zaak aan de rechter wil voorleggen. U krijgt in dat geval een dagvaarding om voor de rechter te verschijnen.

SEPONEREN
De officier van justitie kan ook besluiten om uw zaak te seponeren. Hij ziet dan af van verdere vervolging, uw zaak wordt dus niet aan de rechter voorgelegd. De politie en de officier van justitie bewaren de gegevens wel. Als u nog eens wordt aangehouden, worden deze gegevens erbij gehaald.

NAAR DE RECHTER
Bent u inmiddels op vrije voeten gesteld, maar uw zaak wordt wel voortgezet, dan ontvangt u uw dagvaarding thuis. Zit u nog in voorarrest, dan ontvangt u uw dagvaarding in het huis van bewaring. Als de rechtbank tweemaal een bevel tot gevangenhouding heeft verlengd en u heeft nog steeds geen dagvaarding ontvangen, dan moet u in vrijheid worden gesteld.

Het totale voorarrest kan dus maximaal 110 dagen duren: 6 dagen inverzekeringstelling, 1x14 dagen bewaring en 90 dagen gevangenhouding. De eventuele rechtszitting begint binnen deze termijn.
Mogelijk zit u vast terwijl het vooronderzoek nog niet is afgerond. Dan loopt uw voorarrest door totdat de rechter een uitspraak in uw zaak heeft gedaan.

Heeft de rechter uitspraak gedaan in uw zaak en u wordt veroordeeld (dit is de veroordeling in eerste aanleg), dan wordt u overgebracht van het huis van bewaring naar de gevangenis.

Als u het niet eens bent met de uitspraak van de rechter kunt u daartegen binnen veertien dagen hoger beroep instellen. Wie hoger beroep aantekent, komt niet vanzelfsprekend bij de hogere rechter. In een aantal gevallen (hoofdzakelijk de minder zware strafzaken) zal de voorzitter van het gerechtshof eerst beoordelen of een behandeling van de zaak in hoger beroep nodig is. Als de voorzitter oordeelt dat het hoger beroep niet wordt behandeld, wordt daarmee de uitspraak van de rechtbank definitief. Tegen deze beslissing kunt u niet in beroep gaan.

Als de voorzitter instemt met de behandeling, wordt uw zaak door het gerechtshof in hoger beroep behandeld en zal het gerechtshof uitspraak doen. Tegen deze uitspraak kunt u in beginsel binnen veertien dagen beroep in cassatie instellen bij de Hoge Raad der Nederlanden.

SCHADEVERGOEDING
Hebt u in voorarrest gezeten en eindigt uw zaak zonder dat u een straf of maatregel krijgt opgelegd, dan kunt u binnen drie maanden om schadevergoeding vragen. Wij zijn u daarbij graag behulpzaam.

BIJ WIE KUNT U WANNEER TERECHT
Als u vragen heeft over uw strafzaak of over uw voorarrest, dan kunt u daar in de eerste plaats natuurlijk met uw advocaat over praten. Maar u kunt ook zelf de personen die met uw zaak te maken hebben benaderen. In het algemeen kunt u het beste een brief schrijven. In welke fase u zich tot wie kunt richten. staat hieronder. In zeer dringende gevallen kunt u ook om een gesprek vragen.

Tijdens de inverzekeringstelling:	officier van justitie en rechter-commissaris
Tijdens de bewaring:	officier van justitie, rechter-commissaris en raadkamer van de rechtbank
Tijdens de gevangenhouding:	raadkamer van de rechtbank
Zolang het gerechtelijk vooronderzoek loopt:	officier van justitie en rechter-commissaris
Wanneer er geen gerechtelijk vooronderzoek (meer) is:	officier van justitie
In de periode tussen dagvaarding en uitspraak (dus gedurende het proces):	officier van justitie en de voorzitter van de strafkamer van de rechtbank
Na de uitspraak:	officier van justitie

Bij het gerechtshof (in hoger beroep)

In de periode voor de dagvaarding:	Hoofdadvocaat-generaal
In de periode tussen dagvaarding en de uitspraak:	Hoofdadvocaat-generaal en de voorzitter van de strafkamer van het gerechtshof
Daarna:	Hoofdadvocaat-generaal

SCHEMA VOORARREST

Aanhouding voor verhoor	Door: de politie Tijd: 6 uur (tijd tussen 00.00-09.00 uur geldt niet) Plaats: politiebureau
Eventueel kan het verhoor worden verlengd*	Door: de politie Tijd: 6 uur (tijd tussen 00.00-09.00 uur geldt niet) Plaats: politiebureau
Inverzekeringstelling	Door: de (hulp)officier van justitie Tijd: maximaal 6 dagen (2 x drie dagen) Plaats: politiebureau
Bewaring	Door: rechter-commissaris Tijd: maximaal 14 dagen Plaats: huis van bewaring of politiebureau
Gevangenhouding	Door: de rechtbank Tijd: maximaal 90 dagen Plaats: huis van bewaring of gevangenis (na veroordeling in eerste aanleg)

Het totaal van de dagen dat u heeft vastgezeten vóór uw eventuele veroordeling heet voorarrest. Na veroordeling worden de dagen dat u in voorarrest hebt gezeten van uw straf afgetrokken.

* Dit verhoor heeft slechts tot doel om de identiteit van de verdachte vast te stellen als er geen voorlopige hechtenis voor het feit is toegelaten.